Pokazywanie postów oznaczonych etykietą codzienność. Pokaż wszystkie posty
Pokazywanie postów oznaczonych etykietą codzienność. Pokaż wszystkie posty

środa, 21 maja 2014

Odprysk opowieści


Po seansie, na który przyszliśmy osobno, razem poszliśmy na sok do Mleczarni. (Pomarańczowo-grapefruitowy - ja, porzeczkowo-bananowy - mój towarzysz).  Kupiliśmy też szarlotkę i sernik, i tak zaopatrzeni usiedliśmy przy stoliku ustawionym na Włodkowica. Po chwili podjechała taksówka, z której wysiadła para chaotycznie szukająca restauracji. Ona w tenisówkach na obcasie, on w marynarce założonej do spodni z obniżonym krokiem. - Właśnie przeszła koło nas niezła historia - powiedziałam. Nie mogliśmy - jednak - porzucić naszych ciast i soków, biec za nimi i ich śledzić czy zagadywać, więc był to raczej odprysk opowieści, którym musieliśmy się zadowolić.

Wcześniej, w podobny sposób, zadowalałam się odpryskami historii uchwyconymi przez Vivian Mayer, fotografkę, pracującą jako opiekunka, czy też - opiekunkę, która pasjami robiła zdjęcia. (Jak, być może, się domyślacie, sposób zarabiania na życie słynnej obecnie artystki, czyli zajmowanie się dziećmi, ale i starszymi, zainteresował mnie równie mocno jak jej fotografie).

Bohaterowie zdjęć Vivian Mayer przykuwają (moją) uwagę. Czasem puszczam wodze wyobraźni i dopowiadam sobie ich losy, przeważnie jednak skupiam się na chwili,  nie bawiąc się w żadne zmyślanie. Spójrzcie zresztą sami/same - czy można było zrobić to lepiej? I czy warto cokolwiek dodawać?
















 fot.: Vivian Mayer 



Na film "Szukając Vivian Mayer" wybrałam się, bo ciekawiła mnie historia uzdolnionej opiekunki. Jego twórcy, John Maloof i Charlie Siskel,  zmontowali go m.in. z fragmentów opowieści dorosłych już podopiecznych Vivian Mayer, wypowiadają się w nim także jej pracodawcy. Zdziwieni tym, że zwykła niania okazała się być znakomitą artystką. I rozbawieni  choćby tym, że niania miała wiele kufrów, które woziła ze sobą, zmieniając miejsca zamieszkania (dostawała pokój w domu, w którym pracowała, mieszkając "przy rodzinie"). Doprowadziło to np. do sytuacji zajmowania przez jej rzeczy przeznaczonego na pół samochodu miejsca w garażu, co właścicielowi garażu wydało się kuriozalne. (Pytanie, po co budować garaż na dwa i pół auta, pozostaje otwarte). 

Ja jestem (wciąż) bardziej zaskoczona tym, że praca opiekunki jest jednym z najgorzej płatnych i najmniej prestiżowych zajęć. Vivian Mayer w oczach swoich pracodawców była nikim: nie miała rodziny, domu ani życia towarzyskiego. Wciąż chodziła z aparatem, robiąc zdjęcia, ale żaden z rodziców dzieci, którymi się opiekowała, nie zainteresował się fotografiami przed ich pośmiertnym odkryciem (!). Wypowiadając się w filmie podkreślają natomiast, że Vivian Mayer poruszała się niczym robot  i nosiła męskie koszule, co traktowane było jako rodzaj dziwactwa (a koszule te miały według fotografki po prostu lepszy krój).

Dlaczego opiekowanie się ludźmi plasuje się na jednym z ostatnich miejsc w społecznej hierarchii zajęć traktowanych jako praca?  To jedno z bardziej zajmujących mnie w tym momencie pytań, nie tylko w kontekście tego filmu. 

Choć przyglądam się zdjęciom Vivian Mayer od niedawna, na śmierć i życie zakochałam się już w kilku z nich. Między innymi w tym poniżej. Wspaniale współgra ze mną uchwycone na nim zdziwienie.



  












fot.: Vivian Mayer



"Szukając Vivian Mayer"/"Finding Vivien Mayer", reż.  John Maloof, Charlie Siskel, USA 2013

sobota, 28 grudnia 2013

Lepsze życie

To tylko pół godziny jazdy pociągiem od miasta, w którym obecnie mieszkam, a odnoszę wrażenie, że przebyłam setki kilometrów. Muzeum Czekolady, które chciałam odwiedzić, jest zamknięte, ale znajduję kilka otwartych także podczas Bożego Narodzenia kin. Do mojej historii najbardziej pasuje - wnioskuję po przeczytaniu streszczenia - "Wenezianische Freudschaft", włoski film o migracji, który oglądam, co wyjątkowe w Niemczech, z napisami, choć przyzwyczaiłam się już do tutejszego umiłowania dubbingu.

Film opowiada o młodej kobiecie z Chin, która trafia do Włoch, szukając lepszego życia. Lepsze życie okazuje się być, między innymi, pracą w tawernie, w której poznaje Bepiego, Jugosłowianina od 30 lat mieszkającego w Choggi. Ta historia nie może się jednak skończyć happy endem - za wiele w niej melancholii. Ale przemawia do mnie - pięknymi zdjęciami; spokojnym rytmem, w jakim jest poprowadzona; wreszcie nadzieją, która jednak jest w niej obecna. Oglądam ją w pustym kinie pierwszego dnia świąt, słuchając wypowiadanych po chińsku i włosku dialogów.  



Kadr z filmu "Venezianische Freundschaft" (reż. Andrea Segres)


Na pustkę bardziej nastawiam się w Wigilię, gdy późnym popołudniem docieram do hostelu. Po drodze kupuję kawałek orzechowego ciasta i maślaną bułkę z cynamonem. Z tego składa się moja kolacja. Jem  ją, pijąc kawę z ekspresu ustawionego w jadalni, i czytając "Liebes Leben" Alice Munro. To ostatnie samotne chwile tego wieczoru, który wydaje mi się zwyczajnie przyjemny, choć nie tego się spodziewałam.  Spokój kończy się, gdy w jadalni pojawiają się Amerykanka, szczęśliwa, że udało jej się kupić frytki w McDonald'sie, i dwoje nastoletnich Japończyków szukających towarzystwa na nocne podbijanie miasta. 

M. przychodzi z laptopem i planem wysyłania świątecznych kartek. Pyta, w jakim języku można się ze mną porozumieć. Odpowiadam, że jestem  z Polski, i że możemy rozmawiać po angielsku. Dowiaduję się, że tą odpowiedzią zepsułam jego przemyślany sposób na rozmowy z obcokrajowcami, polegający na niepytaniu o to, skąd pochodzi rozmówca  i, tym samym, nieprzypisywaniu go do miejsca urodzenia. 

Przepraszam go za ten nietakt, i czekam na opowieść o Tajwanie, w którym spędził większość swojego dwudziestokilkuletniego życia. Nie muszę się niecierpliwić; poznaję ją po dwudziestu minutach znajomości. Po pół godzinie dowiaduję się, że M. z Polską kojarzy tylko Holocaust; gdy będzie miał okazję, wybierze się do Auschwitz. Ożywa we mnie patriotka i podaję mu 3 tytuły polskich filmów, których tematem nie jest Zagłada.

Opowiadam, co robię w Niemczech. - A nie wolałabyś pisać książki o Indiach? Albo chociaż o Finlandii? - pyta. Po czym dodaje, że w Tajwanie starszymi ludźmi opiekują się między innymi opiekunki z Filipin. - Sam widzisz, że nie muszę już dokądkolwiek jechać - stwierdzam.

Tak czy siak, zapraszam cię do Taichung - mówi, choć wiem już, że lepszego życia szuka w Wielkiej Brytanii.

poniedziałek, 17 czerwca 2013

Dance or Die


Gdy 3 lata temu wróciłam na Dolny Śląsk, koleżanka z Poznania zapytała, czy nie chciałabym się wybrać na weekendowe warsztaty z tańca współczesnego, choreoterapii i pracy z ciałem, które miała poprowadzić we Wrocławiu jej z kolei koleżanka. Chciałam. Spodobało mi się. Od czasu do czasu powtarzałam tę przygodę.

3 miesiące temu znów zapisałam się na warsztaty, tym razem cotygodniowe. I polubiłam poniedziałkowe popołudnia wypełnione czymś pomiędzy pracą a zabawą, wysiłkiem a relaksem. Udało mi się odkryć kilka zaskakujących (!) rzeczy o samej sobie; na dobre rozgościłam się we własnym ciele; częściej używam słowa "uważność".

Dziś też byłam na zajęciach. Ostatnich; przed nami tylko niedzielne, podsumowujące przedstawienie.
To będzie moje pierwsze publiczne wystąpienie, podczas którego nie będę mówić, moderować czy prezentować. Zamiast tego będę tańczyć.

I naprawdę jestem ciekawa, co będzie dalej. :)








sobota, 27 kwietnia 2013

O leczeniu kanałowym

Byłam w czwartek u dentysty. Leczenie kanałowe. Siódemka. 600 zł.
W internecie przeczytałam, że takie leczenie to uśmiercanie zęba. Więc jednak będę stara, pomyślałam. Ludzie wciąż sądzą, że mam 25 lat, ale niedługo zapewne zmienią zdanie, a ja będę żyła ze swoim pierwszym martwym zębem, i tego nie zmieni już nic (to znaczy - na pewno nie będzie lepiej, bo zakładam, że nawet nieżywy ząb może wylecieć).


Zwracam uwagę na zęby, swoje i obce. To pamiątka z dzieciństwa pełnego aparatów prostujących zgryz. W ruchomych chodziłam do podstawówki; możecie sobie wyobrazić inwencję kolegów z klasy w trakcie komentowania tego, jak wyglądam. W szkole średniej miałam stały aparat i dystans do tego, co mówią inni. - Chcesz gumki bezbarwne czy kolorowe - zapytała ortodontka. - Kolorowe. Wyłącznie - odpowiedziałam. 

Gdy jest mi w życiu bardzo źle, przeważnie śnią mi się zęby. Krzywią się w tym snach albo wypadają. To najbardziej męczące sny, jakie mam.

Gdy nie śnię, z zębów potrafię wyczytać niemal tyle samo, co z innych części ciała. Wiele wyczytam też z zapisów Narodowego Funduszu Zdrowia, dotyczących ich (nie)leczenia. 

W każdym razie gdy wyszłam w czwartek od dentysty, w tramwaju nr 17 zaczęłam czytać "O chorowaniu" Virginii Woolf.
Posłuchajcie:

"Kiedy się weźmie pod uwagę, jak powszechnym stanem jest choroba, jak potężne zmiany duchowe niesie z sobą, jak zdumiewające, wraz z przyćmieniem świateł zdrowia, otwierają się przed nami krainy, dotąd nieodkryte, jakie ugory i pustkowia duszy ujawnia najlżejsze nawet atak influency, jakie urwiska i łąki usiane jasnym kwieciem odkrywa przed nami najdrobniejszy skok temperatury, jakie to odwieczne i mocarne dęby przewracają się z korzeniami, gdy zaatakuje nas słabość, a kiedy wyrywamy ząb, jak schodzimy w otchłań śmierci, czując, że wody unicestwienia zamykają się nam nad głowami i budzimy się przekonani, że jesteśmy wśród chórów anielskich i niebieskich harfistów, tymczasem powracamy na powierzchnię, siedząc w fotelu u dentysty, a jego: "proszę wypłukać, proszę wypłukać", bierzemy za słowa powitania z ust bóstwa zniżającego się ku nam z nieboskłonu - kiedy się to wszystko weźmie pod uwagę, naprawdę dziwi, że choroba nie zajęła wraz z miłością, orężem i zazdrością miejsca pośród głównych tematów literatury. Wszach o grypie można by napisać całe powieści, poematy epickie o tyfusie, ody do zapalenia płuc, liryki poświęcone bólowi zębów."* (podkr. moje)


Za 2 tygodnie kolejna wizyta.



* Virginia Woolf, "O chorowaniu", przeł. Magdalena Heydel, Wydawnictwo Czarne, Wołowiec 2010, s. 28

czwartek, 11 kwietnia 2013

Pocztówka z Darłowa


Tydzień temu wybrałam się do Dobiesława pod Koszalinem, gdzie spędziłam dwa  pracowite dni. Dobiesław położony jest niedaleko Bałtyku, choć nie nad samym morzem. Ponieważ nie mogłam sobie odmówić przyjemności popatrzenia na nie, wybrałam się na wycieczkę w trakcie wycieczki, i znalazłam się w Darłowie, a później Darłówku.

Oprócz patrzenia na nadąsane tego dnia morze  przyglądałam i przysłuchiwałam się ludziom, siedząc w jednej z dwóch działających w Darłowie cukierni; picie latte i jedzenie gofrów z nutellą nieco mi się wydłużyło.

Zamawiajcie, co chcecie - powiedział 40-letni mężczyzna do nastoletnich dzieci. Dziewczyna nie była głodna, chłopak kupił kawałek sernika. Powiem tak, u mnie byliście na święta 2 godziny, u waszej matki, kurwa, 2 dni. - Tato, mieliśmy o tym dzisiaj nie rozmawiać - powiedziała córka. - Ja wam nie żałuję, jedzcie, co chcecie, ja nic nie chcę, ale wy jedzcie, 9 tysięcy zarabiam w tej Szwecji, jedzcie, co chcecie, kurwa.
Poszli po ptysie. Potem przynieśli ciepłe lody. Jeszcze później gorącą czekoladę. - Naprawdę im nie żałuję - usłyszały kelnerki, gdy wychodzili. Wzruszyły ramionami.

Gdy obserwowałam tę scenę nieżałowania, która doprowadziła dziewczynę do mdłości, przy kolejnym stoliku rozsiadła się para z 3-letnim chłopcem. - Nie mamy go z kim zostawić, nigdzie nie idziemy - stwierdziła kobieta. - Tata może iść sam. - I z kim będzie tańczyć? - Z inną panią. - Naprawdę chciałbyś, żeby tata znalazł sobie inną panią? - Tylko by z nią tańczył! - dziecko zakończyło dyskusję krzykiem. Spodziewałam się, że się rozpłacze, i że to będzie płacz nie do opanowania.   
Uwielbiam ją, ona tu jest i tańczy dla mnie, znasz to? - zapytało.  


Dopiłam kawę i poszłam na dworzec.


















PS Moja książka nie tylko wkrótce pojawi się w księgarniach :), ale i ma już swój profil na Lubimyczytac.pl - zapraszam i tam.


poniedziałek, 1 kwietnia 2013

Czekając na wiosnę

Wiosny wciąż nie ma, ale wiosenny nastrój sprzyjający porządkom i zmianom udzielił się i mnie.
W związku z tym znów zaczęłam biegać, zapisałam się też na zajęcia z tańca i przeprowadziłam bloga. Oznacza to, że nie będziemy się już spotykać na bloxie - n a r r a c j e  istnieją tam w szczątkowej formie i niedługo znikną zupełnie. Część wpisów przeniosłam, a część, zgodnie z wiosennymi zwyczajami, wywaliłam. (Z tekstami jest trochę jak z ubraniami; niektóre w pewnym momencie przestają pasować, inne wydają się niedorzeczne, są też takie, z którymi trudno się rozstać).



 











źródło zdjęcia: Notes of Berlin


Jeszcze tylko pójdę do fryzjera i wiosna może rozgościć się na dobre ;).
Witam Was pod nowym adresem :).

sobota, 2 lutego 2013

Niemcy, płacz i zgrzytanie zębami


Kilka lat temu w pociągu gdzieś pomiędzy Berlinem a Krakowem przeczytałam w "Dojczland" Andrzeja Stasiuka, że narrator książki, polski pisarz jeżdżący z opowieściami do niemieckich miast i miasteczek, nie może wyobrazić sobie płaczących, starych Niemców*. 

Wkurzyło mnie to jedno zdanie i obraziłam się na jego autora. Od tamtej pory nie miałam ochoty zaglądać do żadnych jego książek, co dopiero je czytać. 

Kilka dni temu w autobusie gdzieś pomiędzy Wrocławiem a Warszawą przeglądałam "Książki. Magazyn do czytania". Natknęłam się w nich na fragment prozy Stasiuka. Przemogłam się i zaczęłam lekturę. Autor opowiada w nim o swoich wycieczkach po Polsce, którą przemierza, żeby spotkać się z czytelnikami. Możemy odnowić znajomość, panie Andrzeju, pomyślałam po przeczytaniu.

Gdy dotarłam do Warszawy, okazało się, że starsi Niemcy i Niemki, ale i młodsze od nich Polki, staną się bohaterKami zbioru reportaży, który będę pisała. Ja, w przeciwieństwie do Stasiuka, wyobrażam sobie, że starsi Niemcy płaczą, wiem również, że płaczą też Polki, które się nimi opiekują. Myślę, że płacz Niemców, Niemek i Polek, ale i ich zgrzytanie zębami, będą dwoma spośród wielu tematów mojej książki o prozaicznych aspektach stosunków polsko-niemieckich ze starością w tle. 

Awersja do Stasiuka minęła mi na dobre. Gdy facebook zaproponował mi lekturę wywiadu, który przeprowadziła z pisarzem Dorota Wodecka, wbrew przyzwyczajeniu nie ukryłam linka w aktualnościach. Zamiast tego zaczęłam czytać rozmowę z autorem wielu znakomitych książek oraz "Dojczlandu". "Taki jest sens literatury, żeby cię wykoleiła z normalnej codzienności, żeby cię wystrzeliła w kosmos z tego zwykłego życia, żebyś się nie dał udupić.", mówi Andrzej Stasiuk, a ja myślę: brakowało mi pana! 



* tak to zapamiętałam - że chodzi o starych Niemców. Okazuje się jednak, że chodziło "ogólnie" o Niemców, niezależnie od tego, kiedy się urodzili.

sobota, 27 października 2012

Właściwie normalne funkcjonowanie

W czwartek odwiozłam laptopa do serwisu, a siebie do kliniki. Na laptopa przyjdzie mi poczekać do wtorku, może środy, siebie zwrócono mi po godzinie. 

"Właściwie może pani normalnie funkcjonować", powiedział lekarz, a ja pomyślałam, że "właściwie" robi sporą różnicę, bo jakoś nie wyobrażam sobie, żeby ze szwami na nogach "normalnie" pójść pobiegać albo "normalnie" wrócić do domu własnonożnie prowadzonym samochodem. To znaczy, mogłabym spróbować, ale postanowiłam nie ryzykować).

Między oddaniem laptopa i siebie w ręce fachowców, zaszłam do księgarni po nową książkę Alice Munro.  I wyszłam z dwiema innymi książkami. Jedna z nich to "Delikatność" Davida Foenkinosa. Spodobał mi się jej tytuł i zachęta na okładce: "Foenkinos pisze tak, jakby szeptał do kobiecego ucha. Delikatnie i z miłością" (którą z nas by to nie ujęło! ;)). Francja, delikatność, czułość, miłość, Anna Gavalda - taki ciąg skojarzeń pojawił się w mojej głowie. Następnie wyobraziłam sobie tę "historię przypadkowego pocałunku" (i o tym wspomniano na okładce), co - przyznaję - było dość ryzykownym przedsięwzięciem, ale musiałam czymś zająć myśli, gdy chirurg grzebał mi w nodze.  

Zaczęłam ją czytać wieczorem tego samego dnia. Znieczulenie jeszcze działało, a ja już niewiele mogłam robić. Rozczarowanie rosło z każdą przeczytaną stroną. Ta książka nawet nie leżała obok powieści Gavaldy. Leżała za to obok wielu kiepsko napisanych historii, które z niejasnych powodów sprzedają się w milionach egzemplarzy. Jest w niej kilka intrygujących zdań i ciekawy pomysł, który rozpłynął się w morzu zdań zbędnych i banalnych w sposób, którego nie znoszę.

Żadnego zbędnego zdania - jak dotychczas - nie znalazłam natomiast w "Uciekinierce" Alice Munro, którą także kupiłam w czwartek. Gdyby "właściwie normalne funkcjonowanie" oznaczało tylko czytanie jej opowiadań, zastanowiłabym się, czy nie warto pozostać w tym stanie nieco dłużej niż zaplanowałam.  
 

niedziela, 7 października 2012

Inne możliwości

Gdy mijają nas znana krytyczka i pisarka w wyrazistych makijażach, zastanawiam się, czy w wieku czterdziestu kilku lat też będziemy przesadzać z pudrem i różem. W tym momencie myślę, że nam to nie grozi, ale inaczej też wyobrażałam sobie siebie jako trzydziestodwulatkę, mając lat dwadzieścia parę. 

Później my słuchamy, jedna z nich czyta, jako pierwsza. To historia czterdziestoletniej singielki, która może i chciałaby być w związku, ale samo chciejstwo to za mało w świecie, w którym mężczyźni są albo 
nieciekawi, albo są gejami.

Do Teatru Współczesnego też przyszły głównie kobiety: w parach, w kilkuosobowych grupach i pojedynczo. O czym myślały, słuchając opowiadania Nataszy Goerke? Może pod powiekami przesuwały się ich własne, pokręcone fabuły? Może wymyślały ciąg dalszy historii niezależnej reżyserki, która wystawiając sztuki, traci dzieci i prawo do ich wychowywania? Może przyglądały się butom siedzących obok słuchaczek, ich kolorom, fasonom, wysokościom obcasów, i próbowały wyobrazić sobie ścieżki, którymi podążają ich właścicielki?

Najbardziej czekałam na czytanie Empar Moliner, która nie dojechała do Wrocławia z bliżej nieokreślonych, radosnych przyczyn. Jej opowiadanie przeczytała kobieta, która z równie niejasnych i najprawdopodobniej mniej radosnych powodów postanowiła przerwać je w środku, o czym nikt nas nie poinformował, ale to chyba oczywiste, że żadna historia nie może skończyć się zdaniem "Jemu od razu staje; chwyta ją za piersi".

Następnego dnia, czyli dzisiaj, budzę się nie za wcześnie, ale i nie za późno. Pada, więc zamiast biegania, zaparzam kawę i chowam się pod kołdrą. Otwieram "Opowiadanie" i czytam ciąg dalszy tekstu Empar Moliner. Główna bohaterka nie zostaje z mężczyzną, który chwyta ją za piersi. Zamiast tego wyobraża sobie życie z kolejnymi mężczyznami, którzy pojawiają się w pobliżu. Następnie staje się częścią tych nowych historii; wciąż jest ciekawa innych możliwości. To nas łączy.   

środa, 19 września 2012

Pusty dom

Podobno wszyscy bylibyśmy singlami, gdyby nie to, że własne mieszkanie to dla większości ludzi spory problem, mówi M. w trakcie skypowej rozmowy. Oczywiście, nie zgadzam się z tym stwierdzeniem. Bycie w związku nie jest tylko i wyłącznie kwestią oszczędności, mówię. Tyle teoria.


W praktyce cieszę się tym, że przez tydzień mam tylko dla siebie spory dom. Od piwnicy aż po strych. Razem z domem dostałam pod opiekę kwiaty i kury. Kwiaty podlewam, kury karmię, zamykam na noc i wypuszczam na dzień. Wydają się dość głupimi i szczęśliwymi stworzeniami; może to jest jakiś sposób. Martwię się o nie, gdy nie ma mnie w domu cały dzień, a nóż widelec (!) coś im się stało. Po czym wracam, i okazuje się, że kury mają się dobrze w swojej radosnej bezmyślności.


Może po dłuższym czasie życie w pustym domu by mi się znudziło. Może zachciałabym prowadzić w nim rozmowy nie tylko przez telefon i skype'a. Może w pewnym momencie zatęskniłabym za tym, żeby ktoś ugotował mi obiad. Może brakowałoby mi czyjejś, zawłaszczającej przestrzeń, obecności.


Tymczasem nie brakuje mi niczego i jest  i d e a l n i e.  Nie jestem też sama tak do końca. Nie licząc kur, wymieniam też zdawkowe uwagi z sąsiadami, widzę niezbyt rozgarniętych kierowców, którzy traktują mnie jak powietrze, gdy biegam, czasem słyszę też dzwonek do drzwi, w których staje członek rady parafialnej zbierający na fundusz kościelny, jakby nigdy nic.


Wrażenia pustego domu nie burzy nawet pojawienie się gościa. Gość, poza tym, że wyjątkowy, jest też bezpieczny. Nie chce wprowadzać swoich reguł gry. Jego ubrania nie zapełniają szaf i szuflad. Nie uczymy się swoich codziennych rytuałów ani dziwactw - nie mamy aż tyle czasu. 


Po tym, jak gość odjeżdża, dom znów jest pusty, choć  c a ł k i e m   pusty byłby dopiero wtedy, gdybym i ja odjechała (z kurami na tylnym siedzeniu, oczywiście).


sobota, 18 sierpnia 2012

Książka na uspokojenie

Czasem (czyli nie zawsze) do szczęścia potrzeba mi naprawdę niewiele: drożdżowego ciasta z malinami i jeżynami. Łososiowego koloru lakieru na paznokciach. Opowiadania, po przeczytaniu którego nie mogę zasnąć.


Czasem do szczęścia potrzebuję nieco więcej: nowej, idealnej sukienki. Długiej rozmowy z mądrą i do tego trzeźwą  osobą. Oglądanego w samotności filmu. Nieplanowanej wizyty u fryzjera. Książki, którą się zachwycę.

Czytanie takiej książki jest zazwyczaj czynnością magiczną, nawet jeśli na jej stronach znajdą się tylko i wyłącznie opowiadania napisane w realistycznej konwencji.  

Zwykłe życie i składające się na nie, codziennie używane przedmioty i toczone rozmowy - tyle można powiedzieć, przyglądając się pierwszej warstwie takich opowieści. Drugi stopień wtajemniczenia dotyczy tego, co na to zwykłe życie się wpływa, a wpływają na nie (na przykład) zdarzenia nazywane przypadkowymi czy przemyślenia, o których sami siebie nie podejrzewamy. Trzeci stopień dotyczy sposobu prowadzenia opowieści, który - jak możecie się domyślać - okazuje się być kluczowy dla wszystkiego.

"Kocha, lubi, szanuje..." to tytuł tej książki, która mnie zachwyciła. Napisała ją kanadyjska pisarka Alice Munro. Najbardziej spodobała mi się pierwsza scena pierwszego, tytułowego zresztą, opowiadania. Moment, gdy kobieta nadaje na dworcu meble, mające dotrzeć do miasta, do którego i ona się wybiera. Później bohaterka idzie do sklepu z ubraniami i kupuje idealną, przynajmniej na ten moment, brązową sukienkę. Czy muszę dodawać, że ubiera ją w dzień podróży? 

Gdy przeczytałam to opowiadanie, uspokoiłam się, ale nie tak chwilowo i powierzchownie, jak dzieje się to na przykład po wypiciu dwóch pszenicznych piw albo porannym bieganiu. Uspokoiłam się od stóp do głów, na zewnątrz i wgłąb. Zrobiło mi się lżej, swobodniej oddycham i myślę.    

Nie daję gwarancji, że ten efekt osiągnie każdy, kto przeczyta jedno z opowiadań Munro albo całą jej książkę. Ale i bez tej gwarancji warto wypróbować jej działanie.
     


Alice Munro, "Kocha, lubi, szanuje...", przekład z angielskiego Jadwiga Jędryjas i  Tina Oziewicz, Wydawnictwo Dwie Siostry, Warszawa 2011

niedziela, 4 marca 2012

Grecjo, upadaj

To jest ten czas, gdy zdarzenia znowu zaczynają układać się w historie. Gdy czuję spokój rozlewający się gdzieś na dole brzucha (w ciele się kończę, w ciele się zaczynam, ale chyba już o tym pisałam). Kupuję szarą sukienkę z dzianiny, jest idealna na tę wiosnę.

Idealny jest też ten dzień z porannym bieganiem; z gościem z Poznania, który przyjeżdża na obiad; z chwilą w Tajnych Kompletach, w których kupuję nową Bargielską (K. mówi, szukając jej tomiku na półkach, że może musimy szukać pod "F", bo może pisarka publikuje teraz jako Justyna Furgał. Nie ma mowy, myślę, uparcie przeglądając książki autorów na "B"); z czekoladą z wiśniami, pitą w towarzystwie dwóch uroczych żydolożek.

Nie wiem, czy przemieszczacie się pekaesami - ja mam taki zwyczaj. Wieczorami w moich pekaesach jest ciemno, co oznacza, że nie można czytać. Wielokrotnie zastanawiałam się, jaka może być tego przyczyna. Oszczędności? Bezsens włączania światła w autobusach, w których nikt nie czyta? Nieużywanie samochodu za dnia ma swoje plusy, bo jadąc (i mając ze sobą książkę), mogę być jednocześnie zupełnie gdzie indziej. W nocy nie dość, że nie mogę czytać, to jeszcze omija mnie przyjemność jeżdżenia pustymi ulicami i drogami.

Wyobraźcie sobie, że dzisiejszy kierowca nie dość, że był przystojny, to jeszcze oświetlił autobus. Więc mam go już w sobie, całego "Bacha for my baby", i od teraz będziemy żyli razem.

_________

Grecjo, upadaj

Jestem taka chuda i to może być każdy,
ale to właśnie ten mówi mi, co we mnie lubi,
dźwięk i blask spawania. Na co ja mu mówię,
że właściwie to lubię oceany i morza.

Ścianę bez okien maluję na biało,
czy to ściany wesele, bo na pewno nie moje.
Jestem taka chuda, że mogłabym być wszędzie.
Sama sprowadziłam na siebie to nieszczęście
i to, co w nim najgorsze: że pójdę dalej.


z: Justyna Bargielska, "Bach for my baby", Biuro Literackie, Wrocław 2012

sobota, 8 października 2011

Wyjść z domu, przyglądać się ludziom

Wyjść z domu, nie mówiąc, dokąd się idzie. Posiedzieć ze starszymi paniami nad fosą, ani nie zachęcając ich do wylewania z siebie biograficznych opowieści, ani ich do tego nie zniechęcając. (I tak powiedzą, co im na sercu leży. A leży krwiak na mózgu.)
Później kupić bilet. Przyglądać się ludziom. Wyłapywać zapach ich perfum. Nie robić sobie nic z trwającego pół godziny reklamowego szaleństwa przed seansem. Wyłączyć telefon. Wyłączyć niektóre funkcje w mózgu. (Szczególnie te, które nadużywają słów "ja" i "moje").
Jeszcze później chodzić z tym filmem przez tydzień albo dwa. Zabrać go na kawę do Berlina. Razem z nim zastanawiać się nad tym, na co czekać i jak długo. Pójść do fryzjera, usiąść na fotelu i powiedzieć: jeśli chodzi o włosy, nie potrzebuję zmian, jeśli chodzi o inne sprawy, jest wręcz odwrotnie. Będziemy ciąć.

 kadr z filmu "Skóra, w której żyję"

PS "Skóra, w której żyję" to film między innymi o tym, że czytanie jest czynnością zastępczą. Zastępczą wobec 'prawdziwego życia'. W kontekście tej narracji  'prawdziwość życia' odnosi się do tego, żeby wstać z łóżka, zamknąć powieść Munro albo  McCarthy'ego, i wyjść z pokoju. W rozmowie z Robertem, swoim oprawcą i stwórcą, Vera pyta znad książki: Czy nie możemy zacząć żyć naprawdę? Pomyślałam, że to wypowiedziane po hiszpańsku pytanie bardzo dobrze wpisuje się w polską dyskusję o niechęci do czytania. Ale czy ktoś je w ogóle usłyszał?

piątek, 25 marca 2011

Okolice zdań

To miał być dzień pod tytułem Moje życie jest beznadziejne; przeżyliście kiedyś coś takiego?

Poranek jest tak beznadziejny, że myśl o tym, żeby pójść pobiegać, wydaje mi się absurdalna. Ale i bez biegania nie jest lepiej; świat traci sens.

Mleko jest za zimne, a włosy nie do ułożenia; nie pozostaje nic innego jak ubrać dżinsy i szary golf.
Twarze współpasażerów wyrażają znudzenie albo zmęczenie, albo i zmęczenie, i znudzenie naraz. A przecież to dopiero południe. Odnoszę też wrażenie, że studentki nie rozumieją, co do nich mówię, choć używam prostych słów.

No i życie, moje życie. Przewija mi się przed oczami. I porażki ostatnich miesięcy zdarzają się ponownie, wszystkie naraz; jestem o krok od omdlenia.
Na nic już nie liczę. Nawet nie chcę wyobrażać sobie, co będzie dalej. 

I tylko dlatego, że nie chcę oglądać odrażających tramwajowych ludzi, otwieram książkę. (Nie mam żadnych złudzeń.) 

Podczas czytania kilku pierwszych stron planuję, że jak tylko wejdę do kawiarni, i jak tylko z niej wyjdę, i wsiądę do autobusu, i z niego wysiądę, i otworzę drzwi, i jeszcze raz otworzę, i co najmniej dwa razy zamknę, to zwinę się na łóżku i będę płakać, dopóki nie usnę. Ta myśl podtrzymuje mnie na duchu.

A później, w okolicach tych zdań
Między jedną chwilą a drugą wszystko może się wydarzyć. Nasze ukształtowane przez całe życie pewniki o świecie można zburzyć w ciągu jednej sekundy. W kategoriach filozoficznych chodzi mi o potęgę nieprzewidzianych wypadków. W rzeczywistości bowiem nasze życie nie należy do nas - należy do świata i pomimo naszych usilnych prób zrozumienia go, świat jest miejscem wykraczającym poza granice naszego rozumienia. Cały czas ocieramy się o tajemnice. Wynik może być naprawdę przerażający - ale też może być komiczny. (Paul Auster, Czerwony notatnik)
wyciągam z torby lusterko i fioletową pomadkę.

niedziela, 17 października 2010

Chodzi też o to, żeby historie były znośne



Wyjechałam z domu odpowiednio wcześnie, żeby dotrzeć na czas. Wzięłam pod uwagę korki i kłopoty z parkowaniem. (W tym miejscu chciałabym poprosić mieszkańców Wrocławia o to, żeby częściej poruszali się środkami komunikacji miejskiej; miasto jest zapchane, a będzie jeszcze gorzej). 
 
Na miejsce dotarłam nie do końca zgodnie z planem: spóźniając się 15 minut. Jednak tego typu imprezy z reguły zaczynają się z poślizgiem, poza tym, nie spodziewałam się tłumów.

Ale tłumy były.
Przyszły dziewczęta w turbanach i chłopcy o rozmarzonych sporzeniach. Miejsc siedzących już nie było, ale też dłużej niż zazwyczaj szukałam miejsca do parkowania. 

Ludzie stali w przejściu i na korytarzu. Słuchali.

Słowa układały się w zdania, a zdania w historie. Zmienialiśmy czasy, miejsca i języki. Grażyna Plebanek uwodziła opisami kobiecego ciała, Jerzy Sosnowski próbował z humorem podejść do legendy o Sinobrodym. Gdy swoje opowiadanie czytała Sofija Andruchowicz, musiałam skupić się na jego polskim tłumaczeniu, które pojawiło się na jednej ze ścian. (Choć - szczerze mówiąc - bardziej pociągało mnie włuchiwanie się w brzmienie języka ukraińskiego).

Najbardziej spodobały mi się dwie historie Edgara Kereta (chyba jeszcze  tu o tym nie pisałam: uwielbiam jego opowiadania, nie mówiąć już o "Meduzach"). Zaintrygowała mnie opowieść o kierowcy autobusu, który chciał zostać Panem Bogiem. Najpierw miętoliłam ją w myślach, a później zaczęłam się w niej nawet zadomawiać.
Do tego stopnia, że w nocy, wracając do domu po wysłuchaniu jeszcze kilku innych historii, już w bardziej kameralnych warunkach, przy gorącej czekoladzie, zaczęłam znów o niej myśleć na skrzyżowaniu Piłsudzkiego z Powstańców Śląskich.

To dobry trop, pomyślałam, jadąc pustymi ulicami. 

Przecież nie chodzi tylko o to, żeby ciekawie opowiadać historie. Ważne jest też to, żeby te historie były znośne. Nie tylko dla czytelników, ale i dla bohaterów.

poniedziałek, 4 października 2010

Głód czytania (między innymi)




Odkąd zaczęłam biegać, ciągle jestem głodna. Znoszę do domu cukinie, pory, selery, papryki i pomidory. Duszę je na oliwie, a wcześniej dodaję do tej oliwy czosnku i masali. Piekę naleśniki z malinowym nadzieniem, posypuję je cukrem puderem, obok stawiam filiżanki z kawą po turecku. Zagniatam ciasta na szarlotki, patrzę jak drożdże podnoszą mąkę wyrobioną z masłem, mlekiem i cukrem. Bardzo to zajmujące.

Oprócz tego, dość podstawowego głodu, pojawił się inny, nie mniej przyjemny głód. Ciągle mam też ochotę na nowe opowieści. Otwieram książki i wsłuchuję się w ich rytmy, wchodzę w języki, przyglądam się motywom, wątkom, zwrotom akcji. Poddaje się opowieściom i patrzę, co one ze mną robią. Czasem ich działanie jest odświeżające, myślę: tak, nigdy nie spojrzałam na to w taki a nie inny sposób; albo: zapomniałam już, że pewne sytuacje można zobaczyć zupełnie inaczej. Zdarza się i tak, że po kolejnej lekturze jestem przytłoczona i obolała, i najchętniej szybko zapomniałabym o obrazach, które w trakcie czytania pojawiły się w mojej głowie.

Książki także znoszę. Kupuję w księgarniach i na wyprzedażach; pożyczam od znajomych i dostaję od nieznanych mi osób; czytam fragmenty w internecie. Zabieram je do autobusu, do łóżka, wychodzę z nimi przed dom, jeśli tylko jest wystarczająco ciepło. I - znów - bardzo to lubię.

I jakby naprzeciw tym moim zachciankom wychodzi miasto, a konkretnie  - usytuowana w tym mieście KsięgarnioKawiarnia, gdzie mogę rozmawiać na przykład o książkach, albo: tylko się książkom przyglądać, i czuć ich obecność, i pić wodę z imbirem, cytryną i miodem, zachwycając się nowym, boskim swetrem mojej towarzyszki.

piątek, 17 września 2010

O czym myślę, kiedy mówię o prozie Murakamiego

Trzy lata temu, mieszkając w Berlinie, pisałam:
Może w tym wszystkim chodzi o czułe i spokojne opowiadanie o najzwyklejszych sprawach, takich jak miłość i śmierć. Też o sytuację zaufania: otwieram książkę i czuję, że ktoś powoli snuje opowieść, tak jakby siedział tuż obok mnie. Mogę być w drodze do nie wiadomo jak chaotycznych miejsc, jednocześnie będąc cała zasłuchana - ten nieśpieszny, narracyjny rytm wchodzi w krew jak wino. Dojrzały mężczyzna, opowiadacz, naturalnie i bezpośrednio pokazuje mi, co to znaczy, że kochał, i co to znaczy, że cierpiał.
Już dawno nie czytałam o cielesnych zbliżeniach, pożądaniach i fascynacjach, opisywanych tak, jak opisuje się padający deszcz; deszcz po prostu czasami pada; co można jeszcze powiedzieć na ten temat?

Rok 2007 był zdecydownie rokiem Murakamiego. Zakochiwałam się w jego książkach szybko i skutecznie.
Od tego czasu wiele się zmieniło, ale wciąż jestem fanką narracyjnej sztuki pisarza. Do tego stopnia, że goście, którzy przyszli na moje trzydzieste urodziny, musieli przebrać się za którąś z postaci przez niego stowrzonych. (Zakładam, że zdajecie sobie sprawę, jaki to wyczyn - z godnością stać się trzydziestolatką).

Parę dni temu zadzwoniła do mnie jedna z osób zaproszonych na to urodzinowe przyjęcie, pytając, co słychać. Odpowiedziałam, że nie najgorzej - zaczęłam biegać, dzięki czemu każdego ranka mam świeżą porcję endorfin w organizmie. Wtedy K. zapytała, czy czytałam książkę Murakamiego, tę o bieganiu. Nie czytałam, odpowiedziałam. Tego samego dnia poszłam do księgarni i wyszłam z "O czym mówię, kiedy mówię o bieganiu".

Okazało się, że trafiłam na idealną książkę. Idealną dla mnie w tym akurat momencie mojego życia, w którym się znalazłam. Zwięzły traktat o życiu, którego częścią jest bieganie, ale i pisanie. Kiedyś bardzo odpowiadało mi to, co nazywałam 'akceptującym stosunkiem do świata takiego, jaki jest', a co, według mnie, wyłania się z utworów Murakamiego. W tekstach, składających się na ksiażkę "O czym mówię, gdy mówię o bieganiu", tej akceptacji jest chyba jeszcze więcej, co nie oznacza, że narrator nie żyje tak, jak mu się podoba. 

Murakami pisze:
życie jest z gruntu niesprawiedliwe. Lecz nawet w tak niesprzyjających okolicznościach można, moim zdaniem, odnaleźć w nim odrobinę przyzwoitości. Wymaga to rzecz jasna czasu i wysiłku.
Czasu i wysiłku wymaga i bieganie, i pisanie. O jednej i drugiej czynności Murakami opowiada w prosty i konkretny sposób. Bardzo to ujmujące.


Haruki Murakami, "O czym mówię, kiedy mówię o bieganiu", przeł. (z angielskiego!) Jędrzej Polak, MUZA SA, Warszawa 2010

wtorek, 3 sierpnia 2010

Filmy, podróże

Podzieliłam ten czas mniej więcej na pół: trochę czasu w kinie, trochę w pociągach. W gruncie rzeczy chodzi przecież o to samo: o zobaczenie siebie w choć trochę innym świetle.

Z jednej strony, nie byłam zbyt daleko, pomimo tysiąca kilometrów, które przejechałam. Z drugiej strony, odwiedziłam Brazylię, Tajlandię, Turcję, Niemcy, Francję, Izrael, Irak, Iran i Wielką Brytanię.
Nie wiem, co było ciekawsze: te godziny spędzone w ciemnych salach, czy może to gapienie się na świat przesuwający się za szybami pociągów.

Najpierw chodzi o to, żeby zapomnieć o sobie. Żeby się od siebie oderwać. Trzeba to zrobić, żeby wejść w rytm podróży. Albo w klimat filmu. Okazuje się, że mogę, będąc sobą, na chwilę o sobie zapomnieć.
Mogę stać historią o dziewczynie, która wyrusza z Istambułu do małego miasta w północnym Iraku, którego nazwy nie jestem w stanie powtórzyć, po to, żeby spotkać się z mężczyzną, którego kocha. Mogę stać się opowieścią, która zdarza się obok plażowego ręcznika - na wakacje przyjeżdżają dwie znudzone sobą pary pięćdziesięciolatków.

Każda z tych historii wydaje mi się bardzo pociągająca choćby dlatego, że nie jest moja. Mogę rozpuszczać się do woli w obcych językach i krajobrazach. Nawet polskich napisów przestaję się kurczowo trzymać - gdy okazuje się, że ich nie widzę, bo są zbyt nisko umieszczone, przechodzę na angielskie. Mogę wyobrazić sobie, że jestem kimś zupełnie innym. Trzydziestoletnim mężczyzną, który ma dość własnego dziecka. Sześćdziesięciolatką zakrywającą pomarszczony brzuch niebieską chustą.  Dziewczynką skoncentowaną na budowaniu zamków na piasku. 

Później muszę wrócić do siebie, choć wracam do kogoś, kto już jest inny. Wcielam przecież te historie i związane z nimi kolory, zapachy, dźwięki w  to, co nazywam swoim życie (swoją drogą, w kinie bardzo brakuje mi zapachów - świat pachnie, filmy są bezwonne). 

Ostatni etap: powrót. Prędzej czy później nadchodzi ten moment, gdy wychodzę z kina i wysiadam z pociągu. Niby nic się nie zmieniło, wszystko jest inne.